Het taboe rond mentale gezondheid vervaagt, maar dat verloopt niet bij alle generaties even vlot. Waar jongeren onderling hun afspraak bij de psycholoog bespreken, blijft het onderwerp bij oudere generaties moeilijk bespreekbaar. Een jongere, een oudere en een psycholoog delen hun ervaringen: “Met mijn oma spreek ik zo min mogelijk over mijn afspraken met de psycholoog.”
Geschreven door Alandra Preys
Hulp vragen is niet voor iedereen gemakkelijk, maar je hart luchten bij een vertrouwenspersoon kan goed zijn voor zowel je fysieke als mentale gezondheid. Dat geldt ongeacht je leeftijd, want mentale problemen zijn niet generatiegebonden. Toch is naar een psycholoog gaan niet voor alle leeftijden vanzelfsprekend.
Geen taboe
Veel jongeren praten open over hun behoefte aan psychologische bijstand. Inès Jacobs (22) gaat al enkele jaren naar de psycholoog. “Wanneer ik tegen mijn vrienden zeg dat ik straks naar de psycholoog ga, kijken ze daar niet van op”, vertelt ze terwijl ze haar was opvouwt. “Ik heb geen moeite om erover te praten, want in onze generatie voel ik hier geen taboe rond.”
Bij andere generaties ligt dat volgens haar anders. “Met mijn oma spreek ik zo min mogelijk over mijn afspraken met de psycholoog, omdat ik bang ben dat ze denkt dat het heel slecht met me gaat.” Inès heeft het gevoel dat naar de psycholoog gaan bij de oudere generatie als beladen wordt gezien. Volgens haar denken ouderen hierover vaak in extremen en lijken ze bang om verkeerd te reageren. Inès vergelijkt het met praten over een ernstige ziekte: “Daar ligt ook geen taboe op, maar het is wel iets heftigs.”
"Ik denk dat er veel ouderen zijn die het nut van een psycholoog niet inzien"
Opluchting bij ouderen
Zoë Deriemaker is sinds enkele maanden psychologe in woonzorgcentrum Tombeekheyde in Overijse. “Een woonzorgcentrum heeft niet standaard een psycholoog, en dat is in mijn ogen een beperking,” zegt ze, “vooral omdat we merken dat psychologische hulp ook bij ouderen voor opluchting kan zorgen.”
François (82) verloor bijna zestig jaar geleden zijn broer in een ongeluk met een dronken bestuurder. “Er was destijds niet veel ruimte voor verdriet, en organisaties zoals Slachtofferhulp bestonden nog niet”, vertelt zijn dochter Katrien (51). “Enkele jaren geleden kwam hij via een hartoperatie in een praatgroep met psychologen terecht en kwamen zijn emoties over de situatie voor het eerst in lange tijd naar boven.” Zijn dochter vertelt dat François nog zeer emotioneel wordt als hij over zijn broer spreekt.
De stap zetten om hulp te vragen, is waar het soms fout loopt. Zoë Deriemaeker merkt op dat ouderen vaak nog geen eerdere ervaring hebben met professionele psychologische hulp. Volgens haar verlaagt de aanwezigheid van een psycholoog in een woonzorgcentrum de drempel om hulp te vragen. De manier waarop de oudere generatie kijkt naar de vorm van therapie valt Inès ook op. “Ik denk dat er veel ouderen zijn die het nut van een psycholoog niet inzien.”
Jezelf begrijpen
“Ik ga voornamelijk naar de psycholoog om te begrijpen waarom ik op een bepaalde manier op situaties reageer”, zegt Inès Jacobs. “Zo leer ik hoe ik me beter kan voelen bij mijn gedrag en kan ik aan de slag gaan met wat in mijn weg staat.”
Volgens Inès gaat het vooral om de mogelijkheid om met iemand te praten, of dat nu een professioneel opgeleid persoon is of niet. Een psycholoog kan wel helpen om te ontdekken of er psychologische oorzaken aan de basis van je gevoelens liggen, iets waar een niet-professioneel persoon niet voor is opgeleid.
Generatiekloof tussen patiënt en psycholoog
Hoewel het vroeger minder gebruikelijk was om naar een psycholoog te gaan, betekent dat niet dat ze toen niet bestonden. Mensen kunnen terecht bij psychologen die 3 jaar of 30 jaar geleden zijn afgestudeerd. Dat is een kwestie van persoonlijke voorkeur, want ook de zoektocht naar de psycholoog die het beste bij je past, is volgens Inès soms een uitdaging. “Tussen psycholoog en patiënt voel je die generatiekloof ook. De manier van denken is soms heel verschillend. Mijn huidige psycholoog is nog maar vier jaar afgestudeerd. Ik voel een klik met haar en dat helpt mij persoonlijk.”
Wat de invloed zal zijn van deze transparantie en open discussie over mentale gezondheid, kan alleen de tijd ons leren. “Ik denk dat onze generatie later opener zal zijn tegen haar kinderen en kleinkinderen dan mijn oma dat nu is”, speculeert Inès.
